Chim khôn chọn cành mà đậu
Gái khôn chọn lấy chồng vào nhà quan…
Nhà bà bán nước đầu ngõ ấy đã bắt đầu run. Run thay cho tôi. Vì trước một cơn thịnh nộ vô nghĩa lý của một kẻ vai u thịt bắp, thẻ ngành lấp ló túi áo, tôi vội đứng phắt dậy, lùi mấy bước để giữ thế thủ. Giữ kiểu này cũng chẳng oai hùng gì, vì tôi biết rõ: càng tỏ ra cứng thì lại càng dễ bị quy cho “chống người thi hành công vụ”. Thế nên đành giả bộ ngoan hiền, nhún nhường, sợ sệt, thậm chí có chút… khúm núm, cho qua chuyện.
Nhưng trời ơi, những lời doạ nạt vẫn tạt vào mặt tôi rào rào như mưa bão miền Trung:
– Phải! Một trăm thằng thì đều lấy cớ là “đi công tác”, “đi nghiên cứu”, “đi trải nghiệm thực tế”. Nhưng chúng tao biết cả! Cái đất thị xã này là chỗ để bọn trẻ ranh Hà Nội xuống ăn trộm ái tình, hoặc giở trò mèo mả gà đồng. Bọn người lạ mặt như anh, nhìn phát là biết khả nghi rồi!
Nói xong, hắn nghiến răng, hai bàn tay như hai cái búa nắm chặt. Mặt mày gân guốc, râu ria lún phún, nom như vai phản diện trong mấy phim cảnh sát hình sự chiếu giờ vàng. Tôi nhìn mà chợt nhớ đến Jean Valjean trong Những người khốn khổ, lúc vừa vượt ngục ra, chỉ khác là thay vì bị cảnh sát Pháp truy, hắn lại khoác thẻ “công an khu vực” đầy quyền uy.
Rõ ràng hắn đã hết vốn từ, chỉ còn biết khinh bỉ nhổ toẹt xuống đất, rồi dồn ánh mắt căm hờn vào tôi. Trước mắt tôi lúc ấy là một con hổ trực gầm. Nhưng con hổ lại vấp ngay hàng rào thép gai: sự thản nhiên tỉnh queo của tôi. Tôi chờ cho hắn gào chán rồi mới cười nhạt:
– Tôi đây không thuộc loại người mà các anh phải suốt ngày chặn lại, nghi là “trai lạ dụ dỗ gái làng” đâu. Anh nhầm rồi!
Hắn gằn giọng:
– Tôi rất hy vọng thế. Nhưng tôi báo trước: nếu tôi bắt được quả tang anh có hành vi “không đứng đắn”, thì dù tôi có phải chịu kỷ luật, tôi cũng xử anh ngay tại chỗ!
Tôi đáp gọn:
– Xin vâng. Và cảm ơn.
Thế là hắn mới chịu quay đi, giày đinh dẫm lộp cộp xuống con ngõ lầy lội, để lại sau lưng một vệt bùn nâu.
Đó là dân vùng nào? Nghệ An? Nam Định? Hay một ông Quan chứcgốc Thái Bình? Tôi chẳng biết, cũng chẳng cần biết. Chỉ biết một điều chắc nịch: anh công an ấy nổi khùng khi thấy tôi – một thằng trai trẻ lạ mặt – lảng vảng ở đất của hắn. Tất nhiên, hẳn anh ta từng bị vợ (hoặc người yêu) “cắm sừng”, nên mới đa nghi thế. Nghĩ kỹ, cũng có phần dễ thông cảm.
Thứ nhất, vì ở ta, cứ thấy ai trẻ tuổi xách laptop đi lang thang thì bị nghi ngay là “nhà báo điều tra” hoặc “Facebooker phản động”. Thứ hai, vì cái “kỹ nghệ lấy Quan chức, cán bộ” đang nở rộ thời nay.
Người ta vẫn hỏi: “Cưới Quan chứcthì có phải là hạnh phúc chân chính không? Hay đó chỉ là… một kỹ nghệ?”
Cảnh một: Đám cưới nhà thờ lớn
Một buổi sáng Hà Nội, chuông nhà thờ ngân vang, bốn chục chiếc ô tô con xếp hàng dài như rồng cuốn. Một đám cưới to! Chú rể là Quan chức, cán bộ, cô dâu là hotgirl mạng. Người ta ùa vào nhà thờ, váy áo rực rỡ. Ở một góc, một gia đình “quan to” bắt tay rôm rả với một gia đình “quan rể – hotgirl”, tiếng cười giòn tan, sang trọng chẳng kém gì phim Hàn. Nhìn cảnh ấy, ai cũng thấy: lấy Quan chứckiểu này, chắc chắn không phải là “kỹ nghệ”, mà là chiến lược.
Cảnh hai: Nhà tập thể ngoại ô
Một ông Quan chứcvề hưu đi dép tổ ong lúi húi trồng rau ngoài sân, trong khi vợ ngồi hiên nhà, rít thuốc, mắng con oang oang. Lũ trẻ vừa nghịch vừa chêm tiếng Anh tiếng Việt loạn xạ. Người đi qua nhìn vào, thấy cảnh gia đình cũng “hạnh phúc” ra phết. Nếu đời toàn như vậy, hẳn tôi chẳng dám nghi ngờ gì đến hai chữ “kỹ nghệ”.
Nhưng đời nào dễ thế.
Cảnh ba: Trước vành móng ngựa
Một cô vợ Quan chức bị gọi ra toà. Quan tòa hỏi:
– Nghề gì?
Cô ưỡn ngực, đáp rành rọt:
– Nghề lấy Quan chức!
Công chúng cười ồ. Quan toà và kiểm sát viên nhìn nhau, mỉm cười. Phải chăng họ tha thứ, hay vì… cô nói đúng sự thật?
Chính từ nụ cười ấy mà tôi quyết định: phải đi thực tế.
Hàng nước Thị Cầu
Một sáng mưa phùn, tôi đội mũ lưỡi trai, ôm cái cặp sờn, bắt xe khách xuống Thị Cầu – nơi được đồn rằng “thủ phủ me Quan chức, cán bộ”. Vừa trú mưa ở quán nước, tôi đã gặp vụ gây sự với anh công an như kể trên. May có bà bán nước giải thích:
– Anh chàng ấy ghen là phải. Tuần trước, hắn bắt quả tang vợ đi chơi với giai. Mà lại đúng hôm hắn trực, không dám làm gì. Về sau vợ chối là đi với “em họ”. Phúc cho chị ta, chỉ bị ăn vài cái tát!
Nghe đến đây, tôi mới hiểu: chuyện “kỹ nghệ lấy Quan chức, cán bộ” không những có thật, mà còn đang suy thoái.
Bà bán nước bảo:
– Giờ có nhiều cô gái trẻ, bằng cấp tử tế, cũng xuống đây kiếm chồng. Nhưng lấy xong, không đủ tiền mua thuốc lá, bia rượu cho chồng, thế là lại sợ, lại bỏ trốn. Thành thử “lấy chồng lỗ vốn”!
Rồi bà cười khanh khách, kể tiếp:
– Còn lắm anh không thèm lấy vợ, chỉ tụ tập nhau nhậu, rồi… gục!
Tôi nghe mà vừa buồn cười, vừa rùng mình.
Bà còn mách nước:
– Muốn tìm hiểu kỹ nghệ này thì cứ gặp lão cai Đi-mi-tốp… À nhầm, giờ gọi là anh tổ trưởng dân phố. Tay ấy lấy nhiều vợ rồi, giờ chán đời, thích nói chuyện lắm. Chỉ cần rủ đi làm vài vại bia, bảo xấu đàn bà nhiều vào, thế nào cũng mở lòng thôi!
Tôi hẹn bà, rồi đứng lên cáo từ. Trong đầu chỉ còn lởn vởn một câu hỏi: “Phải chăng ở thời nay, ‘kỹ nghệ lấy Tây’ đã biến hoá thành… ‘kỹ nghệ lấy Quan chức’?”