Có những chuyện nghe xong, ai cũng tưởng đùa. Nhưng không, nó xảy ra thật. Và xảy ra liên tục, ngày càng nhiều.
Học sinh lớp 7 ở Hà Nội vì bị thu đồ chơi sắc nhọn đã “tấn công” cô giáo: túm tóc, kéo ngã, xong trong chưa đầy hai phút. Cộng đồng mạng sững sờ, thầy cô bàng hoàng, Bộ GD-ĐT ra chỉ đạo khẩn. Còn hình thức kỷ luật? Viết bản kiểm điểm. Bạo lực học đường giờ giải quyết bằng… vài dòng chữ, tiện như mua trà sữa “size L, ít đường”.
Cùng lúc, một gia đình ở TP.HCM sáng ngủ dậy thấy trên đất mình mọc sừng sững một căn nhà một trệt, một lầu. Chủ nhầm, hứa tháo dỡ trong ba tuần. Ba tháng sau, ngôi nhà vẫn hiên ngang như muốn nói: “Từ từ, xoay vốn ngân hàng đã!”. Ở Hải Phòng còn có người xây nhầm bốn lô đất, rồi ra điều kiện: “Cho tôi mua lại đi”. Hóa ra Việt Nam không chỉ có “cưới nhầm vợ, lấy nhầm chồng”, mà còn có… “xây nhầm nhà” và mọi chuyện vẫn êm ru.
Hai câu chuyện đặt cạnh nhau, thấy một điểm chung: ai sai cũng chỉ cần viết kiểm điểm hoặc hứa hẹn. Thầy cô bị hành hung, người dân mất đất thì… kiên nhẫn. Nguy hiểm không phải trò nghịch dại hay ngôi nhà mọc nhầm, mà là thông điệp ngầm: vi phạm tồn tại, chỉ cần đủ lì, đủ “khéo” trì hoãn.
Ở Thiên Hương, Hải Phòng, xây nhầm nhà hai tầng, còn đề xuất bán đất hoặc đổi cho tiện. Ở Quy Nhơn, khách sạn hết hạn thuê từ 2019, có quyết định tháo dỡ 2021, nhưng đến 2025 vẫn đứng hiên ngang và nay được đề xuất tồn tại… đến 2052. Nghe như cùng tốt nghiệp “Trường phái Nhầm học”.
Vâng, mọi người đang hành động theo bản năng tự nhiên sinh tồn giống cậu bé John thông minh quyết định trộm một chiếc xe đạp dịp Noel. Lấy xong, cậu đứng lúng túng giữa đường, rồi cầu xin Chúa tha thứ. “Con biết con sai, nhưng con chỉ… muốn một món quà Giáng Sinh!” John nghĩ và tin rằng cầu nguyện sẽ giúp mọi chuyện ổn.
Thay vì xử lý nghiêm, lập luận “để đấy cho đỡ phí” hay “nhầm rồi, tính sau” trở thành chuẩn mực. Sai nhỏ thành tiền lệ lớn, công dân quen nhắm mắt trước sai phạm, doanh nghiệp tiếp tục vi phạm, chính quyền chần chừ. Khi mọi thứ đều “tính sau”, niềm tin vào pháp luật… e rằng chẳng bao giờ đến lượt để tính. Và cùng lắm là viết kiểm điểm hay cam kết nếu bạn có bảo kê hay đủ mạnh.